Vandaag! Preek 50 jaar na “I have a dream.”

Deze week was het vijftig jaar geleden dat ds. Martin Luther King zijn bekend toespraak “I have a dream” uitsprak. In deze preek ga ik in op enkele Bijbelteksten die centraal staan in deze toespraak, met name 2 Petrus 3:8-13. MLK

Al Gods woorden zijn beloften. Dat hebben we de vorige week in de Hebreeën brief gelezen. Dat maakt het niet eenvoudiger de waarheid van de bijbel op waarde te schatten. We zijn gewend om juist met beloften een voorbehoud te maken. En dat voorbehoud is de tijd. Pas als de tijd verstrijkt kunnen we zien wat beloften waard zijn. Zijn ze betrouwbaar of blijft het bij loze woorden. We zijn gewend om beloften te wantrouwen. Je kunt maar beter een contract op laten maken, dan heb je het zwart op wit.

Zo lezen we dan ook vaak de bijbel. Voorlopig hebben we alleen het woord, de belofte en niet de zaak waar die belofte betrekking op heeft. En geloven wordt dan een kunst, een opdracht. Misschien wel tegen beter weten in. We zetten de beloften van God uit op een tijdsbalk en we kijken wat we zeker weten en wat we nog maar moeten afwachten. En als we zo de bijbel gaan lezen kan ook de twijfel toeslaan. De eerste christenen geloofden al in de spoedige wederkomst van Christus. Later zijn er telkens weer mensen geweest die gedacht hebben: Nu breekt de eindtijd aan! Maar telkens bleek het niet zo te zijn.

Deze vragen waren in de tijd van Petrus en zijn brieven net zo brandend als nu voor ons. Met de vraag in gedachten: Hoe voorkomen we nu dat we zo afwachtend en zo teleurgesteld raken in de beloften van God? Lees ik de woorden nog een keer: “Eén ding mag u niet over het hoofd zien, geliefde broeders en zusters: voor de Heer is één dag als duizend jaar en duizend jaar als één dag. (…) u die uitziet naar de dag van God en het aanbreken daarvan bespoedigt!

Twee woorden in deze tekst hebben betrekking op de manier waarop de tijd een rol speelt in het geloof. Het eerste is het woord vertragen. De heer vertraagt niet. Zegt Petrus. En eigenlijk is dat ook heel eenvoudig. God is eeuwig. Voor hem zijn duizend jaren als een dag. Ik krijg daar ook wel eens vragen over. Wat is nu de volgorde wanneer iemand bijvoorbeeld overlijdt. Is hij dan meteen bij God, of is dat pas bij de wederkomst van Christus? Ik denk dat het zo is dat we het vanuit de eeuwigheid van God moeten zien. Jezus zegt: Het koninkrijk van God is gekomen. Het is binnen in u. Wie gelooft is reeds geoordeeld. Het is alles voltooide tijd. In onze beleving is er dus een historisch verloop. Maar voor God is alles heden.  

Het tweede wat er over de tijd tot de wederkomst wordt gezegd gaat over  de gelovigen. Zij verwachten de komst van de Heer. Maar het opvallende is dat ze daarmee ook de dag van de wederkomst ‘verhaasten.’ Bijna alle vertalingen hebben dit weg vertaald. De gedachte is dan: Die dag is in Gods hand. Wij kunnen ons wel haasten, maar de dag zelf ligt buiten ons bereik. Maar Petrus zegt nu juist: als jullie geloven en verwachten, dan brengen jullie die dag ook dichterbij. Zo zegt Martin Luther King het ook: als geloven; als wij als broeders en zusters leven, dan komt die dag ook dichterbij. We will be able to speed up that day. Dan verhaasten wij die dag. Dat betekent dus niet dat de dag in de tijd dichterbij komt. Maar dat wij die dag mogen beleven in ons leven, in ons geloof, in ons gemeente zijn. Daarin wordt het werkelijkheid. Hier en nu. De enige plek waar dit woord nog een keer gebruikt wordt is het verhaal van Zacheus: Hij haastte zich naar beneden op het woord van Jezus. En Jezus zegt: Heden is aan dit huis gerechtigheid geschied.

Dat is wel een heel radicale manier van geloven. Het betekent dat je in dit leven de volheid van Gods genade mag ervaren. Met geloven en vertrouwen  gaat het er dus om dat we het niet op de lange baan schuiven. Eerst zien; en dan geloven. Nee zegt de Hebreeën brief. Geloof is het bewijs van de dingen die we niet zien. Zo zeker als het maar kan zijn.

Hoe kun je zo geloven? Ik neem Martin Luther King hier als voorbeeld. Hij heeft zijn ervaringen en de ervaringen van zijn medemensen net zo lang in het licht van Gods woord gezien, dat op het laatst alle afstand in tijd wegviel. Hij kon allerlei profetieën uit de bijbel zo uitspreken dat het leek alsof ze voor die tijd en die mensen bedoeld waren. Daarom is het zo eigenaardig dat Martin Luther King hier in Nederland altijd als mensenrechten activist wordt gezien. In Amerika wordt hij altijd aangeduid als reverend, als dominee. In Utrecht heet de naar hem genoemde laan gelukkig wel de Ds. Martin Luther King Laan. Natuurlijk was ds. King ook een mensenrechtenacticvist, maar we hebben vaak geen zicht op de verwevenheid van zijn publieke optreden met zijn dagelijkse werk als predikant. We dreigen hem aan te passen aan ons voorstellingsvermogen. Toen ik vanacht op bed lag klonken ineens de woorden van Martin Luther King door het dorp. Nee, ik geloofde niet dat ik hallucineerde of dat ik een teken uit de hemel kreeg. Op het feest van de voetbalvereniging hadden ze de plaat van Bakermat opgezet Vandaag (Bakermat). Dat is precies wat dreigt te gebeuren. De woorden zijn helemaal losgemaakt uit de spanning waarin ze ooit zijn uitgesproken en passen zich nu moeiteloos aan aan de dagelijkse beat van onze entertainment.

Terug naar de actualiteit van de woorden. Zijn eigen levenstijd heeft ds. King beleefd op het scherp van de snede van het profetisch woord. Hij heeft geloofd dat de boodschap van het evangelie bedoeld was om hier en nu iets van heil, heelheid te realiseren. Het evangelie is geen troostend woord over het hiernamaals. Het vraagt in dit leven om een antwoord en een verandering. Juist tegen die vrome, lijdelijke houding leverde hij strijd.  “Waarom we niet meer kunnen wachten!”, was een van zijn bekendste toespraken. Nou, dan zitten we midden in de Petrus brief. God is niet traag, daar ligt het niet aan. Maar wij, de gelovigen, zijn traag geworden en we zitten onze tijd uit. En ja, dan komt die dag als een dief in de nacht. Maar Petrus zegt: We leven zo; dat we de dag naderbij laten komen en we zien er reikhalzend naar uit. Wij hebben vaak nog zo veel voorwaarden. Eerst moet dit nog gebeuren. Ik ben nog niet klaar met wat ik doen wil in dit leven. Ook naar de kerk kijken we op die manier. Daar moet eerst nog zoveel veranderen en dan zal het eens wel ergens op gaan lijken. Maar in het geloof is het alles hier en nu. Wij zijn een nieuwe schepping. Wij zijn het lichaam van Christus.

Uiteindelijk heeft Martin Luther King ook zo zijn eigen leven gezien. Hij werd zich steeds meer bewust van zijn roeping. En hij wist dat het voor hemzelf niet goed zou aflopen. Meerdere keren heeft hij gezegd dat hij wist dat hij niet ouder dan 40 jaar zou worden. En op een dag houd hij een toespraak, waarin hij zich helemaal verplaatst in Mozes. Die had geloofd in de belofte van God, maar wist dat hij de vervulling daarvan niet zou meemaken:

“Ik weet niet wat er nu gaat gebeuren. We hebben moeilijk dagen voor ons. Maar ik maak me er geen zorgen meer over. Want ik ben op de bergtop geweest. Net als iedereen, zou ik graag lang willen leven – die levenswens is heel normaal. Maar ik ben daar nu niet meer bezorgd om. Ik wil alleen Gods wil doen. En hij heeft me op de bergtop laten staan. En ik heb rondgekeken en ik heb het beloofde land gezien. Ook al ga ik er niet met jullie mee naartoe, wil ik dat jullie vanavond weten, dat wij als volk, het beloofde land zullen ingaan. En daarom ben ik blij vanavond; ik maak me nergens zorgen meer om. Ik ben voor niemand meer bang. Mijn ogen hebben de glorie gezien, van de komst van de Heer!”

Zo heeft hij ook zijn eigen leven gezien als de plek waarin het uiteindelijk gaat om tot de bestemming te komen die God daarmee heeft. Alle angst en zorgen kon hij aan de kant zetten en zeggen: Ik wil alleen uw wil doen. De rest laat ik aan u over. De dag daarna werd hij doodgeschoten. Een man van 39 jaar oud. Echtgenoot en vader van 4 kinderen.

Op die manier probeer ik ook wel eens naar mijn eigen leven te kijken. Zou je kunnen zeggen: mijn leven is volmaakt, omdat ik Gods wil heb gezocht. Zou ik er klaar voor zijn. Of zou het me toch als een dief in de nacht overvallen? Het geloof wil ons leven hier en nu veranderen. Dat we ondanks al onze tekorten, ondanks alles wat we verkeerd gedaan hebben en wat we nog recht zouden willen zetten, ondanks alles wat we in dit leven nog hadden willen doen het heil van God mogen zien. Ons onvolmaakte leven mag raken aan Gods eeuwige goedheid en op dat moment is de belofte vervuld.

Twitter: prosmania
ontwikkeld door Accent Interactive