Boer zoekt vrouw. Genesis 24

Ik heb vorige week al een paar keer iets gezegd over boer zoekt vrouw. Bij een gezellig etentje met de kerkrentmeesters zaten een paar dames er over te kletsen. Gekscherend zij er een, dat ik daar wel eens over zou preken. En ik ga daar graag op in. Wat mij, ten eerste bezighoudt in deze serie is wat het zegt over onze samenleving.Ten tweede ben ik dan benieuwd wat de bijbel over dit onderwerp zegt. Ten derde probeer ik het verband te leggen met onze ervaringen van gelovigen vandaag de dag.

Als ik het programma bekijk valt het me op dat het voor veel boerenzonen en dochters vandaag de dag heel moeilijk is om een partner te vinden. Dat heeft volgens mij niets te maken met de tegenstelling tussen mensen die op een boerderij zijn opgegroeid en mensen die in de stad zijn opgegroeid, of tussen modern en ouderwets.  Juist niet!  Nog maar enkele tientallen jaren geleden was deze problematiek er niet. Het probleem waar deze jongens mee geconfronteerd worden is veeleer dat de agrarische gemeenschappen aan het verdwijnen zijn. De dorpen in de agrarische streken hebben te kampen met een enorme leegloop. Wie wel eens in Friesland of Groningen komt zal zien dat er talloze dorpen zijn die volledig leeggelopen zijn. Er zijn haast geen voorzieningen meer zoals winkels, een postkantoor of een gemeentehuis.  Jonge gezinnen trekken naar het westen of naar de stad en de mensen die ervoor in de plaats komen zijn vaak gepensioneerden die de rust van het platteland opzoeken.  Als dat allemaal verdwijnt, sta je al als boer heel ver van de samenleving af. Volgens mij is dat een van de belangrijkste achtergronden van deze serie.

Om het meteen maar even op de kerk te betrekken. Het is niet verwonderlijk dat ook de kerken in dit soort dorpen verdwijnen. De traditionele gemeenschappen waarin zij bestonden zijn aan het verdwijnen en daarmee ook de kerkelijke gemeenschappen.  Dat  mag ook een geruststelling zijn. De crisis van de kerk is niet alleen een kwestie van geloof of ongeloof. Maar vooral een crisis van de gemeenschap.  Er zijn dingen aan het verschuiven in onze Europese cultuur en de crisis van de kerk is daar een aspect van, maar niet iets dat wij als lokale kerk even kunnen oplossen.

Maar ondertussen zitten die boeren dus met een vergelijkbaar probleem. De gemeenschap waarin de boerderij vroeger stond bestaat niet meer. Veel boerderijen zijn nu woonboerderijen bewoond door gepensioneerden uit de randstad en de automatisering doet de rest. Grote bedrijven met meer vele hectaren grond worden door enkele mensen gerund. En dan zit je daar zo goed als alleen op een boerderij.

Toen ik in mijn tienerjaren in Harmelen woonde, viel het mij op dat veel oudere jongeren en net getrouwde stellen hun partner nog hadden gevonden via de CPJ of KPJ. Dat waren grote verenigingen waar heel veel jonge mensen bij aangesloten waren, en als ontmoetingsplek dienden. De tuinders bij wie ik werkte zetten zelden een voet in de kerk, maar ze hadden wel een katholiek meisje getrouwd via de KPJ. Zo ging dat.  In de laatste jaren zijn ook die verbanden verdwenen en het enige dat er nog aan georganiseerd plattelandswerk  voor jongeren zijn de zuipketen en schuurfeesten.

Het is dus niet zo verbazingwekkend dat BZV op zoveel boeren kan rekenen en de mensen die met miljoenen naar kijken herkennen er waarschijnlijk iets in. Iets wat we allemaal om ons heen zien gebeuren. De gemeenschappen die vroeger vanzelfsprekend waren zijn aan het verdwijnen. De gemeenschap die vroeger zorgde voor samenhang en continuïteit is snel aan het verdwijnen. Mensen die nog helemaal zijn opgegroeid in zo’n gemeenschap, moeten  nu lijdzaam toezien hoe hun kleinkinderen volstrekt atheïstisch opgroeien. Met de gemeenschap is ook het geloof verdwenen en je kunt het een niet redden zonder het ander. Christelijk geloof is vooral een vorm van gemeenschap.

Nu kijken we naar Izaäk en zijn vader Abraham. Eigenlijk zit Abraham  in een vergelijkbare situatie. Iemand die er op een dag achter komt dat hij vrijwel alleen in het leven staat. Juist hier treffen we die ervaring aan van een eenling die maar moeilijk kan aarden in zijn omgeving. Niet omdat de gemeenschap is verdwenen, maar omdat Abraham weg is gegaan uit zijn volk, zijn maagschap en zijn vaders huis. En nu hij oud is geworden zit Izaäk nog steeds aan de keukentafel. Het lijkt wel een scène uit zo’n aflevering van BZV. Een zwijgzame boer, die eigenlijk nooit geleerd heeft om zich soepel te bewegen in het sociale verkeer. Die makkelijker overweg kan met koeien en schapen dan met vrouwen.

En dat is nog niet alles. Ook het geloof speelt daarin een rol. Want er zijn wel meisjes met wie Izaäk zou kunnen trouwen, maar het is voor vader Abraham belangrijk dat zijn zoon trouwt me iemand die ook de Heere God kent. En dat heeft dan even niets te maken met angst voor het vreemde of met een wij – zij denken. Nee dat heeft te maken met de roeping van God. Abraham had juist bewust zijn gemeenschap vaarwel gezegd om het smalle pad van het geloof te gaan. Hij had vertrouwd op Gods belofte. En nu alles vast leek te lopen, houdt Abraham zich daaraan vast. Ook voor Izaäk zal er een vrouw komen en nageslacht. Het geloof loopt hier niet dood, maar gaat door naar een  volgende generatie.

Abraham handelt uit geloof. Hij gaat op zoek naar een vrouw voor zijn zoon. Alles legt hij in de handen van God. Hij zweert een eed. Het belangrijkste is dat Izaäk niet terug mag keren naar het land van herkomst. Hij is bestemd voor het beloofde land en zijn tweede zorg is een vrouw die van zijn eigen volk afkomstig is en die samen met Izaäk God zal dienen. Zijn we ons daarvan bewust. Dat het daar ten diepste om gaat? Dat het hier natuurlijk ook gaat om de menselijke zorgen van een partner vinden, maar ten diepste om de trouw van God. Die trouw houdt van geslacht tot geslacht. Het is belangrijk om te zien. Onze kinderen verlaten massaal de kerk. En vaak wordt daar ook wat gelaten op gereageerd. De ouders waren er zelf misschien ook wel een beetje klaar mee en nu is het heel begrijpelijk dat de kinderen er de brui aan geven.

Ik las vorige week in de krant dat de laatste christenen in de Syrische stad Homs was gedood. Het was een oude man die wilde blijven in zijn geboortestad. Maar de Arabische lente weet wel raad met dat soort Christenen. In de landen waar Christendom en Jodendom hun oorsprong vinden worden onze geloofsgenoten met geweld gedood en verdreven. De laatste christen van Homs kregen ze alleen weg door hem dood te schieten. Hoe gaat het hier? Als een christen hier zijn geloof opgeeft, doet hij dat zonder protest en niemand die het merkt. Laten we van onze broeders en zusters in de Arabische wereld leren wat geloof is en standvastigheid. Gods beloften zijn ook voor de volgende generatie.

Dan gaat Eliëzer op reis. Hij komt bij bron waar de familie van Izaäk het vee te drinken geeft. Even is het weer als vroeger. Boerendochters op het erf, een praatje tijdens het werk is zo gemaakt en de contacten zijn gelegd. Maar let op. Ook Eliëzer is er met heel zijn geloof bij betrokken. Mooi is dat, het is maar geen koeienkeuring. Deze man is voortdurend in gebed in de hoop dat God hem wil helpen om de juiste beslissing te maken. Als je de boeren op de televisie volgt zie je soms grote verschillen. De ene boer lijkt zich er maar nauwelijks van bewust wie er tegenover hem zit. Hij maakt een slecht doordachte beslissing en mijn vrouw zit te zuchten op de bank. Als je problemen wil, moet je vooral haar kiezen.

Maar er zit ook een boer tussen die zich door andere overwegingen laat leiden. Hij stuurt de mooiste meiden weg en houdt er een over waar hij op een dieper niveau een klik mee heeft. Zoiets doet Eliëzer ook. Hij houdt er rekening mee dat God ook in de keuze voor een partner met je mee wil gaan. Dat je dat ook aan hem voor mag leggen. En als je in die gebeden niet zo direct verhoord wordt als Eliëzer hier, dan brengt die rust en aandacht je waarschijnlijk wel tot dieper inzicht.

Zo is de partnerkeuze van Izaäk tot stand gekomen? Een verstandshuwelijk, door vader en zijn zaakwaarnemer in elkaar gezet? Voor een deel waarschijnlijk wel. Maar ging dat hier niet ook zo, tot kort geleden? Koeien trouwen met koeien, zei men dan. En een arbeider trouwt niet zomaar een rijk meisje. Maar er klinkt nog iets meer in door. Izaäk en Rebecca laten zich niet alleen leiden door hun gevoel, maar hebben ook het besef dat ze opgenomen zijn in het verbond. Een gemeenschap van mensen, een gemeenschap met God. En dat geeft aan die alledaagse zorgen een diepere betekenis.  We leggen dat alles in uw hand.

Het slot van de geschiedenis is veelzeggend. Alle emoties komen samen. Izaäk is in het veld, we weten niet precies wat. Hij mijmert, hij bidt hij treurt om zijn gestorven moeder. Zijn gedachten beneveld door een herfstige mist van gevoelens, verdriet en verlangens. En uit die mijmering wordt hij gewekt. Ineens is ze daar en kijken ze elkaar voor het eerst in de ogen. Het is goed, denkt hij, zo is het goed. En zij kijkt hem aan en krijgt hem lief. De boer vindt zijn vrouw. En dat betekent niet dat het nu allemaal in kannen en kruiken is. Later zijn er andere zorgen, ze kunnen eerst geen kinderen krijgen. Ook dat is geen vanzelfsprekendheid, toen niet en vandaag ook niet. En als er dan kinderen komen gaan die ook weer hun eigen weg. Maar wat is nu het wonderlijke van de bijbel? Al die ervaringen en teleurstellingen worden verstaan binnen de ervaring van het verbond. Ze kunnen er wat mee omdat ze weten dat hun leven in Gods hand ligt.

Volgende week de laatste zondag van het kerkelijk jaar. Alles van het afgelopen jaar de geliefden die ons zijn ontvallen, de vreugden en teleurstellingen brengen  we voor Gods aangezicht. We zijn als Izaäk aan het mijmeren in het veld. Treurend om een verloren moeder. Maar het leven staat niet stil, God staat niet stil en door de mist ontwaren we een vreemd, bekend gezicht.

Midden in de herfst van deze wereld zoekt een boer een vrouw. Hij wil iets met zijn akker, met zijn wijngaard. Dat die niet verloren gaat. En dan vindt hij Maria, een stille meid, die open staat voor Gods beloften. Midden in de winternacht wordt daar de zoon geboren. Er ontstaat een gezin en een nieuwe gemeenschap.  We kijken uit naar de vreugde van dat kind dat Maria mocht ontvangen waardoor de wereld weer toekomst heeft.

Twitter: prosmania
ontwikkeld door Accent Interactive